Mewn digwyddiad gan Cymru Yfory yn y Sioe Amaethyddol dydd Mawrth, dywed Elin Jones AC fod angen trosglwyddo mwy o bwerau i’r Cynulliad Cenedlaethol drwy sicrhau refferendwm llwyddiannus.  Tynnodd y Gweinidog sylw at y GCD a’r Mesur y Diwydiant Cig Coch a gymerodd tair blynedd i basio trwy ddau Lywodraeth a dau Bwyllgor yng Nghaerdydd a Llundain.   

Dywed Elin Jones AC:

“Does ddim amheuaeth fod datganoli a’r llywodraeth yng Nghymru wedi ateb gofynion materion gwledig ac amaethyddol yn dda.  Er hynny, mae angen symleiddio’r broses ddemocratig er mwyn gweld Senedd sy’n gwasanaethu buddiannau Cymru wledig yn well.

“Mae deddfwriaeth wledig ac amaethyddol yn cael ei ddatblygu a’i graffu yn well yng Nghymru, oherwydd mae wedi eu teilwra i anghenion priodol Cymru.  Mae’r broses ddeddfwriaethol gyfredol yn gwastraffu adnoddau a chraffu democratig.

“Esiampl berffaith yw’r GCD a’r Mesur y Diwydiant Cig Coch.  Dyma ddarn o ddeddfwriaeth gwbl anadleuol.  Er hynny, mae wedi cymryd tair blynedd i greu - yn y cyfamser, mae’r ddeddfwriaeth wedi ei ddatblygu gan ddau Lywodraeth - yng Nghymru a Llundain - a’i archwilio gan ddau bwyllgor a chorff deddfu yng Nghymru a Llundain.

“Mae’n amser i drosglwyddo pwerau deddfwriaethol i’r Cynulliad Cenedlaethol er mwyn sicrhau fod Cymru wledig yn cyflawni eu dyheadau o fewn craffu democratig Cymreig. 

Daeth y Dirprwy Weinidog i gytundeb â Llywodraeth y DU yn sgil trafodaethau a gynhaliwyd yr wythnos ddiwethaf.

Meddai Ms Davies:

“Mae hwn yn newyddion da iawn i sefydliadau tai a chymunedau ledled Cymru.  Rwy’n falch tu hwnt ein bod wedi dod i gytundeb erbyn hyn, ac y bydd yr LCO Tai Cynaliadwy yn cael ei ddwyn ymlaen heb ei ddiwygio."

“Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cefnogi’r LCO ar ei daith trwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Gobeithio y bydd yn awr yn cwblhau ei daith drwy Senedd y DU cyn gynted â phosibl, er mwyn inni allu mynd ati i ddatblygu deddfwriaeth y mae dirfawr ei hangen.”

“Bydd yr LCO yn caniatáu i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ystyried Mesurau i ymdrin â nifer o faterion.  Mae’r rhain yn cynnwys gwell rheoliadau mewn perthynas â Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig, sicrhau mwy o ddarpariaeth ar gyfer pobl ddigartref, paratoi tai gwag i’w defnyddio eto, cynnig sicrwydd deiliadaeth, a chefnogi’r bobl sydd fwyaf agored i niwed. Mae’n briodol i’r penderfyniadau hyn gael eu gwneud yng Nghymru ar gyfer pobl Cymru.”   

Roedd eitem Allan Little am ddatganoli yng Nghymru (cliciwch yma, 30 munud i fewn) a ymddangosodd ar Ten O’Clock News y BBC neithiwr (Ebrill 26) yn hynod gamarweiniol ac yn camliwio’r dadleuon presennol ynglŷn â datganoli yng Nghymru ar hyn o bryd.

Cafodd Mr Little gyfweliad â thri unigolyn ym Mro Morgannwg, oll yn erbyn datganoli pellach, gan gynnwys athrawes a nododd fod ei holl ddosbarth yn erbyn datganoli. Efallai fod hyn wedi cynrychioli’r rheiny y siaradodd Mr Little â nhw, ond nid yw’n adlewyrchu’r farn gyhoeddus yn ehangach, ac mae’r ffaith fod ei gyfweliadau mor anhafal yn awgrymu iddynt gael eu dewis heb lawer o ofal. Dywedodd un a gafodd ei gyfweld ei fod yn pryderu y byddai datganoli pellach yn golygu trethi uwch. Fodd bynnag ni nodwyd nad oes gan y Cynulliad Cenedlaethol unrhyw bwerau i gynyddu trethi, waeth bynnag ganlyniad y refferendwm ar bwerau deddfu cynradd ar gyfer y Cynulliad.

Dywedodd Mr Little hefyd fod ‘nifer yn parhau i amau’ datganoli pellach. Fodd bynnag, mae tystiolaeth parhaol polau yn dangos cefnogaeth gref o ffurfiau cryfach o ddatganoli i Gymru (a llai o gefnogaeth i annibyniaeth a diddymu’r Cynulliad). Mae hyn yn cynnwys polau wedi eu comisiynu gan y BBC. Dangosodd pôl Gŵyl Ddewi eleni er engrhaifft y byddai 56% o bobl a holwyd yn pleidleisio Ie mewn refferendwm ar bwerau’r Cynulliad, o gymharu a 35% a fyddai’n pleidleisio Na. Mae Mr Little yn ymddangos fel petai yn anymwybodol o waith sydd wedi ei wneud gan y corfforaeth ar y pwnc hwn.

Cafodd de Cymru ei phortreadu fel ardal ar wahân i ‘Gymru Cymraeg y gogledd’, sydd yn fwy cefnogol o Blaid Cymru ac o ‘fwy o ymreolaeth i Gymru’. Mae de Cymru, ar y llaw arall yn cael ei phortreadu fel bod yn rhan llawer mwy integredig i ‘bryderon gwleidyddol ledled Prydain’. Mae hyn yn or-symleiddio difrifol, ac yn hen hanes, os ydoedd yn wir o gwbl. Hyd yn oed yn refferendwm 1997, pleidlais Ie a welwyd o ardaloedd deheuol Blaenau Gwent, Pen-y-bont, Caerffili, Merthyr Tudful, Castell Nedd Port Talbot, Rhondda Cynon Taf ac Abertawe tra fod rhannau o’r gogledd, megis Wrecsam, Sir y Fflint, Sir Ddinbych a Chonwy wedi pleidleisio Na.

Mae’r awgrym mai Plaid Cymru yw’r unig blaid sydd am weld datganoli pellach yn gyfeiliornus. Mae bob plaid yn cefnogi’r syniad o refferendwm, ac ym mis Chwefror eleni, pleidleisiodd y Cynulliad Cenedlaethol yn unfryd o blaid cynnal refferendwm ar bwerau deddfu cynradd ar gyfer y Cynulliad. Cefnogodd bedair plaid y Cynulliad y cynnig – Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a’r Ceidwadwyr, ynghyd â Plaid Cymru. Mae Llafur a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn gwbl ymroddedig i ymgyrchu dros bleidlais ‘ie’, ynghyd a nifer o Geidwadwyr (mae gan y blaid fel cyfanrwydd ‘bleidlais rydd’). Fel sydd yn cael ei ddangos yn glir gan bolau piniwn, mae’r gefnogaeth i ddatganoli yng Nghymru yn gref.

O ran yr iaith, mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn nodi fod nifer y siaradwyr Cymraeg yn cynyddu ledled Cymru, ac mae’r galw am addysg cyfrwng Gymraeg yng Nghaerdydd a rhannau eraill o dde Cymru yn dangos ei bod hi’n gwbl anghywir i honni fod y Cymry Cymraeg wedi eu cyfyngu i ogledd y wlad.

Tuag at ddiwedd yr eitem, crybwyllir y ‘nifer (yng Nghymru) sydd eisiau newid pellgyrhaeddol’. Fodd bynnag, nid oes neb o’r garfan hon (megis Cymru Yfory) yn cael y cyfle i leisio’u barn, ac ni gyflëir y farn hon gan y darlledwr.

Mae hi’n siomedig fod y fath eitem wedi ei darlledu yn dilyn canlyniadau yr adroddiad King, a gan bod sensitifrwydd gwleidyddol yn uchel yn Nghymru ar hyn o bryd oherwydd yr etholiad cyffredinol a’r refferendwm ar bwerau’r Cynulliad, sydd ar y gorwel.
Adlewyrchodd hen olwg ystrydebol o Gymru a’i gwleidyddiaeth etholaethol, y math y gellir ei ddisgwyl gan ohebydd yn glanio yma gyda rhagfarnau na gafodd eu herio gan ei ymchwiliadau. O ganlyniad, gwnaeth yr adroddiad anghymwynas nid yn unig i Gymru, ond yn ogystal i nifer o weithlu BBC Cymru sydd am adrodd ar wleidyddiaeth Cymru yn deg a chywir.

Mae hi’n amser bwysig yng Nghymru. Nid yn unig yw’r etholiad cyffredinol ar y gweill, ond gall ymgyrch refferendwm gael ei gynnal hydref yma. Rydym yn gobeithio y bydd sylw’r BBC yn adlewyrchu’r ffactorau hyn o hyn ymlaen, yn fwy hafal, ac yn fwy adlewyrchol o Gymru fel y mae hi heddiw.

Mae Prif Weinidog Cymru Carwyn Jones wedi amlinellu ei flaenoriaethau ar gyfer tymor y Cynulliad i ddod.

Meddai’r Brif Weinidog:

“Rydym wedi ein hymrwymo i symud tuag at refferendwm ar fwy o bwerau deddfwriaethol i’r Cynulliad.  Ers mis Chwefror, rydym ni wedi bod yn gweithio’n agos gyda Swyddfa Cyrmu ac mae gwaith sylweddol ar waith yn barod ar Orchymyn y Refferendwm.  Mae pob opsiwn ynglyn ag amseru dal yn agored.  Yn y cyfamser, fe fyddwn ni’n defnyddio ein pwerau deddfwriaethol cyfredol i ddarparu ein ymrywmiadau Cymru’n Un.”

Dywedodd Dr Morgan:

‘Ar y llaw arall byddai gwrthod y cyfle drwy bleidlais Na yn ergyd go ddifrifol i’r holl obeithion yna. Y newyddion da yw fod pobl Cymru yn gynyddol yn deall grym y ddadl a bod pob rheswm i fod yn hyderus am ganlyniad y refferendwm.’

Dylai Llywodraeth Cynulliad Cymru gael yr hawl i ddeddfu er mwyn gallu cyflwyno Mesur y Cynulliad a fyddai’n gorfodi awdurdodau lleol ond i ddefnyddio’r cerbydau hynny sy’n cydymffurfio â’r safonau uchaf o ddiogelwch i gludo plant i’r ysgol.

Dyna farn Pwyllgor Deddfwriaeth Rhif 3 y Cynulliad, sy’n cefnogi Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Trafnidiaeth) 2010.

Byddai’r Gorchymyn arfaethedig yn galluogi’r Cynulliad i’w gwneud yn ofynnol i’r cerbydau a ddefnyddir gan awdurdodau lleol ar gyfer cludiant i’r ysgol fod â gwregysau diogelwch a theledu cylch cyfyng.

(Mwy)

Dylai Cynulliad Cenedlaethol Cymru gael rhagor o bwerau er mwyn iddo allu cyflwyno deddfau newydd i gryfhau rôl llywodraethwyr ysgolion.

Dyna farn Pwyllgor Deddfwriaeth Rhif 4 y Cynulliad sydd wedi cymeradwyo Gorchymyn arfaethedig Cymhwysedd Deddfwriaethol (Addysg) 2010.

Bydd y gorchymyn yn galluogi’r Cynulliad i ddeddfu (ar ffurf Mesurau Cynulliad) ar mewn meysydd sy’n cynnwys rhoi cymorth a chyngor i lywodraethwyr, hyfforddi llywodraethwyr a’r berthynas rhwng effeithiolrwydd llywodraethwyr a sut y mae ysgol yn perfformio.

(Mwy)

Dylai Gweinidogion Cymru allu deddfu er mwyn atal yr ‘Hawl i Brynu’ stoc y cyngor mewn ardaloedd sydd â phrinder tai cymdeithasol.

Dyna yw barn Pwyllgor Deddfwriaeth Rhif 2 Cynulliad Cenedlaethol Cymru sydd wedi cefnogi Gorchymyn arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Tai a Llywodraeth Leol) 2010.

Mae’r Gorchymyn hwn yn dilyn Gorchymyn a osodwyd yn 2007, ond a gafodd ei ollwng o ganlyniad i bryderon ynglyn â pha mor gyfreithlon oedd rhai agweddau ohono.

(Mwy)

Mae Cymru Yfory yn croesawu’r datganiad heno oddi wrth Rhodri Morgan a Ieuan Wyn Jones, sydd yn cadarnhau fod  “pob opsiwn ar gyfer amseru’r refferendwm yn parhau’n agored. Does dim byd wedi ei wrthod eto, gan gynnwys, os yn ymarferol, refferendwm yn yr hydref”.

Fe fydd Cymru Yfory yn dyblu eu hymdrechion i baratoi’r tir ar gyfer refferendwm ac i sicrhau ymgyrch Ie dros y misoedd nesaf - beth bynnag fo penderfyniadau’r pleidiau gwleidyddol yn y mater yma.

Hoffai Cymru Yfory benodi un neu ddau Swyddog Datblygu i gynorthwyo wrth adeiladu ymwneud dinesig cryfach yn siapio y cyfnod nesaf o ddatganoli yng Nghymru. 

Mae hon yn broses ymgeisio agored er mwyn denu ymgeiswyr sydd â dealltwriaeth a phrofiad o faterion Cymreig, ac sydd yn ymroddedig i sicrhau gwell cyfranogiad gan ddinasyddion Cymru wrth adeiladu trefn llywodraeth a allai gyflawni anghenion a gobeithion pobl Cymru yn well.

Cliciwch yma i lawrlwytho swydd ddigwrifiad a gwybodaeth bellach.

Heddiw, mae Cymru Yfory yn cyhoeddi taflen sydd yn amlinellu yn glîr y manteision fydd i Gymru o roi pwerau deddfu cynradd i’r Cynulliad, gyda’r nod o annog pobl i fynegi eu cefnogaeth i ddatganoli pellach i’r Confensiwn Cymru Gyfan.

Mae’r daflen yn amilinellu’r gwahaniaethau rhwng y drefn fethiedig bresennol o dan Rhan 3 Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a’r setliad fyddai gan Gymru o dan Rhan 4 y Ddeddf yn dilyn pleidlais ‘Ie’ mewn refferendwm. Mae’n egluro sut fyddai Cymru ar ei hennill o gael trefn lywodraethol sydd yn gliriach, ac yn fwy democrataidd, effeithlon, atebol a sefydlog.

Ceir hefyd adran ‘Chwalu’r Chwedlau’ sydd yn cywiro rhai o’r anwireddau sydd yn cael eu lledaenu gan y rhai sy’n gwrthwynebu symyd Cymru ymlaen, ac sydd eu hunain yn methu a rhoi un ddadl resymol gerbron dros pam meant yn credu mai’r setliad presennol yw’r gorau i Gymru.

Bydd y daflen yn cael ei dosbarthu yn eang drwy’r rhyngrwyd ac ebost ac bydd yn cael ei dosbarthu gan Cymru Yfory yn nigwyddiadau’r Confensiwn yn y dyfodol. Mae hefyd wedi ei chynllunio fel ei bod yn hawdd ei hargraffu a’i chopïo, felly rydym yn annog pawb sydd yn cefnogi ein nod o sicrhau pwerau deddfu cynradd i’r Cynulliad i wneud defnydd ohoni ac i’w dosbarthu ymhlith eu ffrindiau, cydweithwyr a rhwydweithiau.  

Os hoffech dderbyn copiau called o’r daflen drwy’r post, yna ebostiwch Cymru Yfory.

Cafodd hanes ei greu yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru yr wythnos hon pan basiwyd Mesur cyntaf erioed y Cynulliad, sef Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau’r GIG (Cymru) 2007. Bydd y Mesur yn ei gwneud yn haws ac yn gyflymach i gleifion hawlio iawndal pan mae triniaeth a ddarparwyd gan y GIG wedi bod yn esgeulus.  

Hwn yw’r deddfwriaeth sylfaenol gyntaf erioed i gael ei gwneud gan y Cynulliad Cenedlaethol, y gyfraith gyntaf i gael ei phasio yng Nghymru ers i Hywel Dda lunio cyfreithiau yn y ddegfed ganrif a’r gyfraith ddwyieithog gyntaf erioed i gael ei phasio ym Mhrydain.

Bydd y Mesur nawr yn cael ei gyflwyno i EM Y Frenhines i’w gymeradwyo gan Ei Mawrhydi yn y Cyngor. Unwaith y derbynnir Cymeradwyaeth Frenhinol, bydd y Mesur yn gyfraith yng Nghymru.

Dywedodd Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas AC, Llywydd y Cynulliad: “Rwy’n falch fy mod wedi cadeirio’r drafodaeth gyntaf a gynhaliwyd yn ystod camau terfynol Mesur arfaethedig y Cynulliad a fy mod wedi goruchwylio pasio’r gyfraith gyntaf i gael ei gwneud yng Nghymru er dyddiau Hywel Dda. Mae’r ffaith bod hyn wedi digwydd cyn pen blwyddyn i Ddeddf Llywodraeth Cymru ddod yn gyfraith yn deyrnged i’r Cynulliad a Gweinidogion Cymru a Senedd y DU - bu pob un ohonynt yn barod ac yn abl i ymateb i’r her o sicrhau bod y broses ddeddfu newydd yn gweithio.    

“Rwy’n falch gyda’r ffordd yr ydym wedi ymateb i’r heriau a wynebwyd yn sgil pwerau deddfu newydd Cyfansoddiad Cymru er mis Mai diwethaf. Rydym wedi gweld Mesurau yn cael eu cyflwyno, a chyfres o Orchmynion Deddfwriaethol arfaethedig, i ennill pwerau, gan Weinidogion Cymru a gan ACau unigol.”

(O wefan y Cynulliad)

Mae’r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol drafft cyntaf, ym maes anghenion dysgu ychwanegol, wedi’i gymeradwyo gan y Cynulliad.

Bydd hysbysiad ysgrifenedig bod y Gorchymyn drafft wedi’i gymeradwyo gan y Cynulliad yn awr yn cael ei anfon at Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Bydd yr Ysgrifennydd Gwladol wedyn naill ai’n gosod y Gorchymyn drafft gerbron y naill Dy’r Senedd a’r llall, neu’n rhoi rhybudd ysgrifenedig i Brif Weinidog Cymru yn dweud ei fod yn gwrthod gwneud hynny a’r rhesymau pam. Os yw’r Gorchymyn drafft yn cael ei osod gerbron Senedd y Deyrnas Unedig bydd trafodaeth arno gan ddau Dy’r Senedd.   Os caiff ei gymeradwyo gan y ddau Dy bydd y Gorchymyn drafft yn cael ei argymell i gael ei gymeradwyo gan Ei Mawrhydi yn y Cyfrin Gyngor.

Unwaith y bo’n cael ei gymeradwyo, byddai cymhwysedd deddfwriaethol pellach yn cael ei roi i’r Cynulliad ym Maes 5 (Addysg a Hyfforddiant) o fewn Atodlen 5 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.    Byddai’r Cynulliad wedyn â’r grym i wneud ei gyfreithiau ei hun, a elwir yn Fesurau, ym maes addysg a hyfforddiant ar gyfer personau gydag anghenion dysgu ychwanegol.

(o wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru)

Mae Cymru Yfory, corff annibynnol a chanddo sylfaen eang o gefnogaeth, yn cyhoeddi’r datganiad hwn, gan ailbwysleisio ei ymrwymiad i sicrhau dull o lywodraeth i Gymru sy’n ddemocrataidd, yn gyfrifol ac atebol i bobl Cymru.

Yn ystod 2008, bydd Confensiwn cenedlaethol, wedi’i gadeirio gan Syr Emyr Jones Parry, yn dechrau ar ei waith. Fe’i sefydlwyd o dan gytundeb clymblaid Cymru’n Un i baratoi ar gyfer refferendwm ar roi pwerau deddfu pellach i Gymru, yn unol â Deddf Llywodraeth Cymru 2006.

Mae Cymru Yfory yn awyddus i gydweithio â’r Confensiwn ac i barhau ei waith gyda chymdeithas suful drwy Gymru benbaladr wrth adeiladu fframwaith ddemocrataidd, gyfrifol ac atebol ar gyfer llywodraethu Cymru, ble mae’r rhaniad pwerau rhwng San Steffan a Chynulliad Cenedlaethol Cymru yn glir a thryloyw.

Yn sgil y datblygiad hanesyddol yma mae Cymru Yfory yn:

• croesawu ymrwymiad Llywodraeth Cymru’n Un i refferendwm er mwyn dwyn i rym y pwerau deddfu cynradd a osodwyd yn Neddf Llywodraeth Cymru 2006;

• galw ar y Cynulliad Cenedlaethol a Llywodraeth y Cynulliad i ddefnyddio’r holl bwerau sydd ar gael iddynt i’w dichonoldeb eithaf  yn ogystal â gwneud popeth posibl i gaffael yr ystod cynhwysfawr o bwerau deddfwriaethol a fydd o help i wella bywydau pobl Cymru, gan ystyried datblygiadau drwy’r Deyrnas Gyfunol yn gyfan;

• annog y Cynulliad Cenedlaethol i hysbysu’n rheolaidd gymdeithas suful drwy Gymru am y camau a gymerodd, ac am unrhyw rwystrau a gafodd, wrth sicrhau defnydd llawn o’r Ddeddf newydd;

• croesawu sefydlu’r Confensiwn, i’w gadeirio gan Syr Emyr Jones Parry, ac yn galw arno i ymgynhori’n helaeth â chymdeithas suful drwy Gymru er mwyn hyrwyddo gwell dealltwriaeth o’r materion perthnasol a sut i ehangu cefnogaeth am fframwaith ddedfwriaethol mwy tryloyw sy’n ateb gofynion Cymru yn yr 21fed ganrif.

Bydd Cymru Yfory ei hun yn trefnu cyfres o sesiynau ymgynghori/seminarau yn ystod 2008, gan dynnu ar Adroddiad Richard yn gyfeirbwynt. Fe fydd hefyd yn monitro’n fanwl ac yn sylwebu ar weithrediad y trefniadau deddfwriaethol sydd ar hyn o bryd yn dod i rym, er mwyn sicrhau y defnyddir nhw yn effeithiol, yn unol ag egwyddorion sefydledig llywodraeth gynrychioliadol, a chan barchu ymreolaeth y Cynulliad Cenedlaethol wrth gyflawni’r cyfrifoldebau a roddwyd o dan y Ddeddf.

Rydyn ni’n gwahodd pawb sy’n cymeradwyo barn a bwriadau Cymru Yfory yn unol â’r uchod i ddatgan eu cefnogaeth.

Cymru Yfory

Fe sefydlwyd Cymru Yfory yn 2004 i annog cefnogaeth i brif yriant Comsiwn Richard ar Bwerau a Threfniadau Etholiadol y Cynulliad Cenedlaethol. Ei gadeirydd yw Archesgob Cymru, Y Parchedicaf Ddr Barry Morgan. Ers 2004 mae’r mudiad wedi ymroi i gadw argymhellion Richard ar yr agenda wleidyddol. Mae hefyd wedi llwyddo i ymgysylltu â a hysbysu cymdeithas suful ynghylch newid cyfansoddiadol yng Nghymru a’r cyfleoedd ar gyfer ymwneud â llywodraeth a’r Cynulliad Cenelaethol o dan y pwerau a roddwyd drwy Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

Pan fydd y Cynulliad Cenedlaethol yn ail-ymgynull ymhen pythefnos, un o swyddogaethau cynta ACau fydd craffu ar dri Gorchymyn Cymhwysedd Deddwriaethol (GCD) sydd eisioes wedi eu gosod gerbron.

Mae'r GCD yn ddull a gyflwynwyd o dan Ddeddf Llywodraeth cymru 2006 ar gyfer trosglwyddo cyfrifoldeb deddfwriaethol dros faterion penodol o'r Senedd yn San Steffan i'r Cynulliad Cenedlaethol. Gwneir hyn drwy ychwanegu at y rhestr o faterion ym meysydd Atodlen 5 y Ddeddf, sydd yn nodi cymhwysderau y Cynulliad mewn ugain o feysydd polisi. Nid yw GDC ynddo'i hun yn cyflwyno deddfwriaeth i Gymru; yn hytrach, mae'n rhoi modd i'r Cynulliad gyflwyno deddfwriaeth o fewn y terfynau cyfreithiol a nodir gan y GCD.

Tra gal GCD gael ei gyflwyno gan Lywodraeth y Cynulliad, Pwyllgorau'r Cynulliad neu ACau unigol, mae'r tri sydd gerbron y Cynulliad ar hyn o bryd wedi eu cyflwyno gan y Llywodraeth.

Gorchymyn Arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) 2007 (ynghylch Anghenion Dysgu Ychwanegol)

Dyma'r GCD cyntaf erioed i gael ei osod gerbron y Cynulliad, a bydd yn rhoi'r pwer i'r Cynulliad allu deddfu ar fater anghenion dysgu ychwanegol. Gallwch ddarllen y GCD arfaethiedig a nodyn esboniadol yma.

Mae'n rhaid i bob GCD fynd drwy broses o graffu gan bwyllgor arbennig, a fe gyfarfu'r Pwyllgor ar y Gorchymyn ynghylch Anghenion Dysgu Ychwanegol am y tro cyntaf ar 12 Gorffennaf 2007.

Mae'r Pwyllgor wedi lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar y GCD, a gwahodd sylwadau gan y cyhoedd ar egwyddor a chynwys y GCD. Rhaid ymateb erbyn dydd Gwener 21 Medi. Cliciwch yma am fwy o fanylion ar sut i gyfrannu.

Gorchymyn Arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 2) 2007 (ynghylch Diogelu’r Amgylchedd a Rheoli Gwastraff)

Gorchymyn Arfaethedig Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol) (Rhif 3) 2007 (ynghylch Plant Hawdd eu Niweidio a Thlodi Plant )

Rydym yn hapus i gyhoeddi bod Sir Jeremy Beecham bellach wedi cytuno i annerch Cynhadledd Cymru Yfory "Yfory'r Cynulliad" ar yr 20fed o Dachwedd 2006 yng Nghanolfan Gynhadledd Prifysgol Caerdydd, Penylan.

Mae'r rhestr o siaradwyr gwadd bellach yn cynnwys
* Llywydd y Cynulliad yr Arglwydd Dafydd Elis Thomas AC;
* Awdur Adroddiad "Beyond Boundaries" Sir Jeremy Beecham;
* Is-weinidog Seneddol Cymru Nick Ainger AS;
* Gweinidog Busnes Llywodraeth Cynulliad Cymru Jane Hutt AC;
* Cadeirydd Pwyllgor Rheolau Sefydlog y Cynulliad Cenedlaethol Jenny Randerson AC.
* Cymrawd Ymchwil Ysgol Gyfraith Caerdydd David Lambert a'i Brif Ymchwilydd Marie Navarro.

Yn ystod y prynhawn fe fydd hefyd gyfle i drafod effaith Deddf Cymru yn ôl themâu penodol o fewn grwpiau llai.

Cliciwch yma am y manylion diweddaraf ar raglen y dydd ac i lawr-lwytho'r ffurflen gofrestru.

Os ydych chi am ddeall pwerau’r Cynulliad wedi Mai 2007, newidiadau mewn cyfrifoldebau, strwythurau a gweithdrefnau newydd y Cynulliad, ac effaith bosibl rhain ar eich sector a’ch sefydliad, yna mi fydd y gynhadledd o ddiddordeb i chi.

Cost y gynhadledd yw £75 (£55 gostyngedig)

Dim ond ffurflenni cyflawn a fydd yn sicrhau mynediad i'r Gynhadledd - nid yw datganiadau o ddiddordeb blaenorol yn ddilys.

Cynhadledd Cymru Yfory: Tachwedd 20 2006

Beth?
Cynhadledd un-dydd “Yfory’r Cynulliad” yng Nghanolfan Gynhadledd Prifysgol Caerdydd, Penylan. 

Pryd?
20fed o Dachwedd, 2006.  

Pam?
Cynhadledd undydd yn cynnwys cyfraniadau gan academyddion, gwleidyddion a chyfle i’r sawl sy’n mynychu i rannu cwestiynau, a thrafod cyfleoedd, gobeithion a gofidion mewn grwpiau pwnc wrth i ni wynebu cyfnod hynod gyffroes ag allweddol yn hanes datganoli yng Nghymru.  

I bwy?
Pawb sy’n ymwneud â, neu sy’n diddori mewn gwleidyddiaeth a llywodraethiant Cymreig. Bydd yn gyfle i ddysgu mwy ynglŷn â phwerau’r Cynulliad wedi Mai 2007, y gweithdrefnau newydd, a swyddogaeth San Steffan yn y system lywodraethu newydd.   

Cofrestru?
Gallwch gofrestru diddordeb yn y gynhadledd nawr trwy gysylltu â cymruyfory@stratamatrix.co.uk. Manylion pellach i ddilyn.   

Pob croeso i chi ddanfon y wybodaeth hon ymlaen at unrhywun arall allai fod â diddordeb.

Mae trawsgrifiad y cyfarfod ar gael i ddarllen yma.

Mae David Lambert a Marie Navarro o Ysgol y Gyfraith, Caerdydd wedi creu papur sy’n esbonio’r drefn debygol ar gyfer Gorchmynion yn y Cyfrin Gyngor.

Mi fydd y broses yn effeithio ar ddeddfu yng Nghymru yn dilyn etholiadau’r Cynulliad ym Mai 2007 wedi ymddeddfiad Deddf Cymru 2006.

Darllen: Trefn Gorchmynion yn y Cyfrin Gyngor

Mae Cymru Yfory wedi paratoi cyfres o welliannau i Fesur Cymru sydd ar ei thaith trwy San Steffan ar hyn o bryd. Y nod yw gwella'r modd y llywodraethir Cymru trwy sicrhau bod gan y Cynulliad y grym i reoli yn effeithiol.
Gellir gweld y 26 o welliannau a ddrafftiwyd gan Cymru Yfory yma